Câu hỏi: Anh A có tình cảm với chị B nhưng bố anh B không đồng ý vì ông nội của anh A và ông nội của chị B là hai anh em cùng cha khác mẹ. Xin hỏi, anh A và chị B có thể kết hôn với nhau được hay không?

Trả lời: Khoản 1 Điều 8 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định nam, nữ kết hôn với nhau phải tuân theo các điều kiện sau đây:
- Nam từ đủ 20 tuổi trở lên, nữ từ đủ 18 tuổi trở lên;

- Việc kết hôn do nam và nữ tự nguyện quyết định;

- Không bị mất năng lực hành vi dân sự;

- Việc kết hôn không thuộc một trong các trường hợp cấm kết hôn theo quy định tại các điểm a, b, c và d khoản 2 Điều 5 của Luật này.
Điểm d khoản 2 Điều 5 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 có quy định cấm kết hôn “...giữa những người cùng dòng máu về trực hệ; giữa những người có họ trong phạm vi ba đời...”.
Khoản 17 Điều 3 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định những người cùng dòng máu trực hệ là “những người có quan hệ huyết thống, trong đó, người này sinh ra người kia kế tiếp nhau”.
Khoản 18 Điều 3 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định những người có họ trong phạm vi ba đời là “những người cùng một gốc sinh ra gồm cha mẹ là đời thứ nhất; anh, chị, em cùng cha mẹ, cùng cha khác mẹ, cùng mẹ khác cha là đời thứ hai; anh, chị, em con chú, con bác, con cô, con cậu, con dì là đời thứ ba”.
Hiện nay, pháp luật hôn nhân và gia đình hướng dẫn rất cụ thể về những trường hợp cấm kết hôn. Quy định cấm kết hôn giữa những người này và những hướng dẫn cụ thể nêu trên là hoàn toàn phù hợp với khoa học và phong tục tập quán, truyền thống đạo đức của ta, đảm bảo được tôn ti trật tự trong họ hàng, trong cách xưng hô, các chuẩn mực đạo đức không bị xâm hại, đặc biệt là đảm bảo cho việc duy trì nòi giống khỏe mạnh, không xuất hiện các dị thai hay thoái hóa giống nòi.
Như vậy, anh A và chị B không thuộc trường hợp mà Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 cấm kết hôn. Anh A và chị B yêu nhau và có quyền kết hôn với nhau khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện luật định khác. Mọi hành vi cản trợ việc kết hôn giữa anh A và chị B với lý do vì hai người có quan hệ họ hàng là sai, là vi phạm pháp luật và tùy mức độ vi phạm mà phải chịu các hành thức xử lý theo quy định của pháp luật.
Điều 55 Nghị định số 167/2013/NĐ-CP ngày 12/11/2013 của Chính phủ Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng cháy và chữa cháy; phòng, chống bạo lực gia đình quy định về mức xử phạt đối với hành vi cưỡng ép kết hôn, ly hôn, tảo hôn hoặc cản trợ hôn nhân tự nguyện, tiến bộ cụ thể như sau:
“Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 100.000 đồng đến 300.000 đồng đối với một trong những hành vi sau đây:
1. Cưỡng ép người khác kết hôn, ly hôn, tảo hôn bằng cách hành hạ, ngược đãi, uy hiếp tinh thần hoặc bằng thủ đoạn khác.
2. Cản trở người khác kết hôn, ly hôn, cản trở hôn nhân tự nguyện, tiến bộ bằng cách hành hạ, ngược đãi, uy hiếp tinh thần, yêu sách của cải hoặc bằng thủ đoạn khác”.

Trân trọng!