Câu hỏi: Vợ chồng tôi dự kiến mua lô đất của vợ chồng ông A với giá rao bán 320 triệu. Tôi đã đặt cọc 10 triệu và trong hợp đồng ghi rõ: "nếu bên nào vi phạm hợp đồng đặt cọc thì sẽ bồi thường gấp đôi số tiền đã đặt cọc". Sau 1 tuần, vợ chồng ông A tìm đến nhà tôi nói là không bán đất cho vợ chồng Tôi nữa mà bán cho đứa em bên vợ ông A, vì thế nên gửi lại vợ chồng tôi 20 triệu. ( ý của vợ chồng ông A là trong 29 triệu đó gồm 10 triệu tiền cọc và 10 triệu tiền bồi thường vi phạm hợp đồng). Tôi đã không đồng ý vì theo tôi, trong hợp đồng đặt cọc ghi rõ bên nào vi phạm thì bồi thường gấp đôi số tiền đặt cọc nên tôi yêu cầu vợ chồng ông A phải bồi thường cho tôi 30 triệu( 10 triệu tiền đặt cọc và 20 triệu tiền bồi thường). Vợ chồng ông A phản ứng gay gắt nhưng cuối cùng tôi khuyên vợ chồng ông A hãy cầm tiền về và đọc kỹ hợp đồng trước khi nói chuyện lại. Sau đó, khi về đến nhà, vợ chồng ông A có gọi điện cho tôi và nói những lời tương đối nặng lời, thậm chí thách thức tôi khởi kiện.
Sau thời gian gần 1 tháng, vì không thấy vợ chồng ông A có xoay chuyển gì và cũng thiết nghĩ, muốn mọi chuyện được êm đẹp, tránh chuyện kiện tụng nên tôi chủ động gọi điện cho vợ chồng ông A, đề xuất giải quyết theo phương án ban đầu. Tôi đồng ý nhận lại 20 triệu trong đó gồm 10 triệu tiền đặt cọc và 10 triệu tiền phạt vi phạm hợp đồng. Nhưng lần này vợ chồng ông A lại không chấp nhận. Vợ chồng ông A nói là chỉ gửi lại cho tôi 10 triệu tiền đã đặt cọc. Còn tiền bồi thường người ta không đưa vì bảo là đã đưa cho tôi rồi mà tôi không nhận thì thôi. Vợ chồng ông A còn thách thức tôi khởi kiện.
Thưa luật sư, vợ chồng ông A làm như vậy đúng hay sai? Tôi đúng hay sai? Và tôi nên làm gì để đòi lại quyền lợi.
Số tiền không phải quá lớn nhưng đó là uy tín và danh dự. Mong nhận lại hồi âm sớm từ luật sư.

Trả lời: Khoản 2 Điều 358 Bộ luật dân sự quy định: "...nếu bên đặt cọc từ chối việc giao kết, thực hiện hợp đồng dân sự thì tài sản đặt cọc thuộc về bên nhận đặt cọc; nếu bên nhận đặt cọc từ chối việc giao kết, thực hiện hợp đồng dân sự thì phải trả cho bên đặt cọc tài sản đặt cọc và một khoản tiền tương đương giá trị tài sản đặt cọc, trừ trường hợp có thoả thuận khác."

Nếu có tranh chấp về tài sản đặt cọc, các bên có thể thương lượng với nhau. Nếu việc thương lượng không thành, một trong các bên có quyền khởi kiện ra tòa án. Việc xử lý tranh chấp hợp đồng dân sự có đặt cọc được giải quyết căn cứ vào hướng dẫn tại mục I.1 Nghị quyết số 01/2003/NQ - HĐTP ngày 16-4-2003 của Tòa án nhân dân Tối cao. Cụ thể như sau:

a) Trong trường hợp đặt cọc chỉ để bảo đảm cho việc giao kết hợp đồng hoặc chỉ để bảo đảm cho việc thực hiện hợp đồng hoặc vừa để bảo đảm cho việc giao kết hợp đồng vừa để bảo đảm cho việc thực hiện hợp đồng thì bên nào có lỗi làm cho hợp đồng không được giao kết hoặc không được thực hiện hoặc bị vô hiệu, thì phải chịu phạt cọc;
b) Trong trường hợp đặt cọc chỉ để bảo đảm cho việc giao kết hợp đồng, nếu trong quá trình thực hiện hợp đồng mới có sự vi phạm làm cho hợp đồng không được thực hiện hoặc mới phát hiện hợp đồng bị vô hiệu thì không phạt cọc;
c) Trong trường hợp các bên có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định điều kiện nếu đặt cọc vô hiệu làm hợp đồng cũng bị vô hiệu, thì hợp đồng đương nhiên vô hiệu khi đặt cọc đó vô hiệu;
d) Trong các trường hợp được hướng dẫn tại các điểm a và c mục I.1 này, nếu cả hai cùng có lỗi hoặc trong trường hợp có sự kiện bất khả kháng hoặc có trở ngại khách quan thì không phạt cọc.

Trường hợp của anh, trong hợp đồng đặt cọc có thỏa thuận "nếu bên nào vi phạm hợp đồng đặt cọc thì sẽ bồi thường gấp đôi số tiền đã đặt cọc", như vậy, ông A ngoài việc phải trả lại số tiền đã nhận đặt cọc là 10 triệu thì phải trả thêm số tiền là 20 triệu do vi phạm thỏa thuận ban đầu. Anh có thể làm đơn khởi kiện yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền và lợi ích của anh trong giao dịch này.


Cám ơn anh đã tin tưởng dịch vụ của chúng tôi!

Trân trọng!